รอยสัก รอยเจาะ
admin July 22 2010 18:27:22

รอย สัก รอย เจาะ และการประดับประดาผิวหนังอื่นๆ
พ.ญ. จิรพร ศรีวสันต์ศักดิ์ 

การสัก การเจาะ และการประดับประดาผิวหนัง ตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย เป็นที่นิยมมากขึ้นในสังคมปัจจุบัน พฤติกรรมเดียวกันนี้ เคยเป็นที่นิยมเมื่อ 5300 กว่าปีที่แล้ว โดยใช้ในพิธีกรรมต่างๆ ตามวัฒนธรรมประเพณีในสมัยก่อน หรือเป็น สัญลักษณ์ แสดงออกถึงความสวยงาม อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่ติดตามมาจากการกระทำเหล่า นี้ ได้แก่ แผลเป็นนูน (keloid) การติดเชื้อ(infection) การแพ้(allergies) เนื้องอก(growths) หรือเป็นร่องรู ถาวรเมื่อคนไข้ต้องการเอาสิ่งเหล่านี้ออก(permanent holes)

การสัก

การสักมี 5 ชนิดใหญ่ๆ ได้แก่

  1. รอยสักจากอุบัติเหตุ (traumatic tattoos) เกิดจากการฝังตัว ของฝุ่น สิ่งสกปรก ใต้ผิวหนัง ทำให้เกิดเป็นรอยดำๆ หลังจากผิวหนังบริเวณนั้นหาย พบได้บ่อยจากอุบัติเหตุรถจักรยาน หรือรถจักรยานยนต์ หรือเกิดจาก ดินสอดำทิ่ม หรือเจาะ (graphite or pencil-point tattoo)
  2. รอยสักจากมือสมัครเล่น (amateur tattoo) เช่น ทำด้วยตัวเอง หรือให้เพื่อนทำให้ รอยสักพวกนี้ จะมีรายละเอียดน้อย หรือดูไม่ค่อยมีศิลปะความสวยงามมากนัก ที่เห็นบ่อยที่สุด คือ ใช้เข็มสักเจาะหมึก india ink เข้าใต้ผิวหนัง อย่างอื่นๆ ที่พบเห็นได้แก่ หมึกปากกา ผงถ่าน ขี้เถ้า
  3. รอยสักจากมืออาชีพ (professional tattoo) มี 2 ชนิด ได้แก่ รอยสักสมัยใหม่ และรอยสักตามวัฒนธรรมในท้องถิ่น เช่น ในเกาะแก่งของ south pacific รอยสักสมัยใหม่ ใช้ปืนสักสมัยใหม่ และทำโดยช่างสักศิลปะ ซึ่งทำกันเป็นอาชีพเลี้ยงตัวได้ ใช้สีชนิดต่างๆ หลากหลายชนิด และฝีมือการสัก ก็มีตั้งแต่ไม่ค่อยดี จนถึงสวยงามมากอย่างน่าทึ่ง 
  4. รอยสักจากการรักษาของแพทย์ (medical tattoo) รอยขีดบริเวณที่ ต้องการฉายรังสีรักษา โดยแพทย์ที่ทำการรักษา
  5. รอยสักจากการทำศัลยกรรมตกแต่ง เสริมความงาม (cosmetic tattoo) เช่น สักขอบตา สักริมฝีปาก สักคิ้ว สักหัวนม สักกลบเกลื่อนโรคด่างขาว สักลบรอยเดิมที่ไม่ต้องการ

โรคแทรกซ้อนจากการสัก

ไม่ว่าจะเป็นการสักชนิดไหน มีโอกาสเสี่ยง และมีผลข้างเคียงได้เสมอ ผลข้างเคียงบางอย่าง ต้องการรักษาจากแพทย์ เช่น การติดเชื้อ เข้าบริเวณรอยสัก เช่น ติดเชื้อแบคทีเรีย (impetigo,staph infection,cellulitis) หรือติดเชื้อในผิวหนังชั้นลึกๆ ลงไป อาจพบการติดเชื้อทางกระแสเลือด เช่น โรคตับอักเสบและโรคเอดส์ โดยนักสักมืออาชีพ ถึงจะยังไม่พบรายงานการติดเชื้อโรคเอดส์ โดยนักสักมืออาชีพ แต่ก็ควรตรวจดูว่า มีใบรับรองประกาศนียบัตรการสัก ว่า สะอาดได้มาตรฐานหรือไม่ 

อาจเกิดการแพ้สีที่ใช้สัก เช่นแพ้สารปรอท ในสีแดงที่ใช้สัก ซึ่งเรียกว่า cinnabar พบได้ค่อนข้างบ่อย และปัจจุบัน สีสักตัวนี้ ไม่ใช้กันแล้ว สารเคมีที่เรียกว่า para-phenylenediamine ที่ใช้กับรอยสัก ชั่วคราว ในรอยสักจาก hennaก็พบบ่อยว่า ทำให้เกิดผื่นแพ้สัมผัส รอยสักอาจทำให้การวินิจฉัยโรค จากเครื่องมือแพทย์บางชนิด เช่น MRI ผิดไปจากความจริงได้ เช่นรอยสักที่ใช้ iron oxide หรือสีจากโลหะหนักทั้งหลาย

แผลเป็นและแผลเป็นนูน อาจเกิดขึ้นได้ (scarring and keloid formation)

การเจาะตามร่างกาย (body piercing)

การเจาะตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย เป็นการประดับ ประดาแบบอื่นๆ ของผิวหนัง หลังเจาะ ก็มีการใส่ห่วงตุ้มเครี่องประดับ เข้าไปในรูที่ เจาะ อาจมีการใช้เชือกคล้องห่วง ไขว้ไปมา ประดับตกแต่งเพิ่มเติมตามร่างกาย

ในสังคมตะวันตก 25ปีที่ผ่านมา การเจาะหูของ ผู้หญิง เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปว่า เป็นสิ่งปกติ แต่ในปัจจุบัน ผู้ชายก็เริ่ม เจาะหูกัน และการเจาะส่วนต่างๆ ของร่างกาย ก็เป็นที่นิยมกันมากขึ้น มีแฟชั่นที่ฮิต ในหมู่วัยรุ่น คือ การเจาะสะดือ นอกจากนี้ ยังมีการเจาะคิ้ว เจาะหัวนม เจาะปาก เจาะลิ้น เจาะอวัยวะเพศ ที่พบได้บ่อยขึ้น การเจาะปากและอวัยวะเพศ มักจะทำเพื่อ กิจกรรมทางเพศ การฝังลูกปัดที่อวัยวะเพศ มีต้นกำเนิดมาจากทวีปเอเชีย เพื่อกิจกรรมทาง เพศเช่นกัน

โรคแทรกซ้อนจากการเจาะฝังตามร่างกาย

  1. ที่พบบ่อยที่สุด คือ แผลเป็น (keloid) พบบ่อยใน african american การรักษาค่อนข้างยาก ใช้หลายวิธีร่วมกัน ทั้งผ่าตัด ฉีดยาพวกสเตียรอยด์ หรือฉีดพวก interferon ทายาครีม ใช้cryosurgery (liquid nitrogen) หรือใช้หลายๆ วิธีร่วมกัน
  2. เป็นก้อนเนื้อแดง จากเส้นเลือดที่แบ่งตัวผิดปกติ (pyogenic granuloma) จะมีเลือดออกง่าย ต้องตัดออก
  3. การติดเชื้อ การเจาะหู จะทำให้มีการติด เชื้อแบคทีเรีย ที่เรียกว่า pseudomonas อาจเป็นฝี กระดูกอ่อนของใบ หูอักเสบ มีการติดเชื้อรา พวกยีสต์ เกิดภาวะ toxic shock syndrome และติดเชื้อในกระแสเลือด อาจติดเชื้อโรคตับอักเสบ และโรคเอดส์ โดยเฉพาะพวกมือ สมัครเล่น ที่ไม่ได้ทำความสะอาดเครื่องมือ อย่างถูกต้องและเหมาะสม
  4. ผิวหนังงอกหุ้มเครื่องประดับ มักเกิดจาก เครื่องประดับที่ใส่ในรูที่เจาะคับเกินไป
  5. มีผื่นแพ้เครื่องประดับ พวก nickel ผิวจะคันและแดง และมีอาการเรื้อรัง คนไข้ที่แพ้ nickel ควรจะใช้พวก stainless steel, platinum หรือ gold jewelry แทน

การเอาสิ่งเจาะทั้งหลายออก

การหลุดออกของสิ่งที่เจาะจากอุบัติเหตุ อาจทำให้มีการผิดรูปถาวร แต่ก็แก้ไขได้โดยการผ่าตัด ฟันที่สึกกร่อนหรือโยกจากตุ้มที่ใส่ในปาก ก็ควรต้องปรึกษา ทันตแพทย์ เพื่อการรักษาที่ถูกต้อง

เนื่องจากการเจาะพวกนี้ ในที่ทำงานบางที่ จะไม่รับเข้าทำงาน จึงต้องเอาออก แต่พอเอาออกแล้ว ก็มีปัญหาตรงรู ที่มีอยู่ถาวร ไม่น่าดู แก้ไขได้ โดยการทำผ่าตัดแก้ไข

การตกแต่งร่างกายแบบอื่นๆ

บางคนต้องการให้เกิด แผลเป็นนูนในร่างกาย (keloid)ยิ่งเป็นแผลเป็น ถาวรได้มากเท่าไร ยิ่งชอบ การทำให้ผิวหนังเป็นแผลเป็น มี 2 แบบ คือ branding และcutting 

  1. Branding คือ การใช้โลหะร้อนๆ นาบ พิมพ์แบบที่ต้องการ ลงบนผิวหนัง เป็นประเพณีปฏิบัติกัน ในการรับน้องในบางสถาบัน
  2. ส่วน cutting เป็นการใช้ มีดกรีด ให้เป็นแผลเป็นบนผิวหนัง การเจาะแบบใหม่ที่พบ ได้แก่ การผ่าแยกลิ้นเป็นแฉกๆ นอกจากการติดเชื้อโรคเฉพาะที่ และเข้ากระแส เลือดแล้ว อาจทำให้พูดไม่ชัดได้
ควรไตร่ตรองให้ดี ก่อนทำอะไรเกี่ยวกับร่างกาย ใช้บริการของมืออาชีพที่ได้มาตรฐาน ทั้งวิธีการและความสะอาด กรณีที่เกิดปัญหา ให้ปรึกษาและพบแพทย์ผิวหนังโดยเร็วที่สุด แต่สิ่งที่ดีที่ สุด คือ ไม่ทำอะไรกับร่างกายเลย เพราะธรรมชาติได้ให้สิ่งที่ดีที่สุดแก่ มนุษย์แล้ว